Markova: Gay mua vui

Markova: Gay mua vui không phải là bộ phim chiến tranh đơn thuần, cũng không chỉ là câu chuyện về bản dạng giới. Điểm mạnh nhất nằm ở cách phim đặt nhân vật vào vùng xám giữa sống còn và nhục nhã, buộc người xem đối diện với những câu hỏi khó về thân phận. Kịch bản lồng ghép hồi ức người già và hiện thực thời chiến khá ổn, nhưng có đoạn chuyển cảnh hơi gấp, khiến mạch phim lúc bị đứt. Diễn xuất của Dolphy là linh hồn: ông thể hiện Walterina ở tuổi già với nỗi niềm dồn nén, không bi lụy mà thấm thía. Eric Quizon và các diễn viên trẻ cũng tạo được sự chân thật, nhất là trong những phân cảnh bạo lực tinh thần. Hình ảnh tái hiện Philippines những năm 1940 có lớp bụi thời gian, màu phim trầm ấm, phù hợp không khí hoài niệm. Nhạc nền được dùng tiết chế, tránh kéo cảm xúc theo lối sến súa. Nhịp phim chậm ở nửa đầu, đòi hỏi kiên nhẫn, nhưng càng về sau càng ám ảnh. Điểm trừ: một vài tình tiết được xử lý ước lệ, nhân vật phụ ít chiều sâu, và cách dùng từ 'gay mua vui' trong một số cảnh phim có thể khiến người xem hiện đại thấy khó chịu dù bối cảnh có giải thích. Dẫu vậy, đây là tác phẩm hiếm hoi mở ra một lát cắt lịch sử bị lãng quên, vừa dữ dội vừa nhân văn.